عادت های بد

ما در محاصره حلقه‌ای از عادت‌ها هستیم

به نظر می‌رسد بسیاری از تصمیم‌های روزانه ما متفکرانه و بر مبنای منطق هستند. اما این طور نیست. محققان اثبات کرده‌اند بیشتر از ۴۰ درصد اعمال روزانه ما تصمیمات حقیقی نیستند، بلکه عادت‌های ما هستند، این عادت‌ها می توانند عادت های بد یا خوب باشند.
در حقیقت عادت فرمولی است که ذهن ما به‌صورت خودکار آن را دنبال می‌کند.

این عادت‌ها همواره در زندگی روزمره ما نقش و قدرت تأثیرگذاری دارند. عادت به نظم، مطالعه، ورزش، عادت به پرخوری یا سیگار کشیدن و غیره در فرآیند زندگی، شخصیت و مناسبات اجتماعی ما تاثیرات مهمی می‌گذارند. به قول درایدن، شاعر معروف: «ما ابتدا عادت‌های خود را می‌سازیم و سپس عادت‌ها ما را می‌سازند!»

عادت های بد

آیا عادت چیز بدی است؟

اگر چیزی به نام عادت نداشتیم، زندگی برای ما بسیار سخت می‌شد. مثلا اگر عادت وجود نداشت، مجبور بودید هر روزی که به سر کار می‌روید، کارهای روتین خود را یاد بگیرید و از نو انجام دهید. آیا وقت محدود شما، چنین اجازه‌ای به شما می‌دهد؟

از طرفی عادت‌ها هرگز به‌طور کامل ناپدید نمی‌شوند. این یک مزیت بزرگ برای ما محسوب می‌شود. فرض کنید بعد از سفر رانندگی‌کردن را فراموش می‌کردیم! به همین دلیل بسیاری از عادت‌ها مفید هستند و موجب راحت‌تر شدن زندگی می‌شوند.

در حقیقت مساله اصلی آن‌جاست که عادت‌ها حاصل یادگیری‌های ما هستند و در این میان ذهن فرق بین عادت خوب و بد را نمی‌شناسد و اگر شما عادت بدی داشته باشید مغز شما در کمین دریافت نشانه‌ای برای تائید و تقویت آن است.

این قضیه بیان‌کننده این است که چرا به وجودآوردن عادت ورزش‌کردن آن‌قدر سخت است. هنگامی که ما نشستن و عدم تحرک را به جای ورزش کردن انتخاب می‌کنیم، در واقع یک سری الگوهای ذهنی را در مورد این عادت شکل می‌دهیم.

طبق این الگو اگر ما یاد بگیریم که کارهای جدیدی انجام دهیم و مسیرهای عصبی جدیدی در مغزمان ایجاد کنیم، می‌توانیم عادت‌های بد خود را به عقب‌نشینی وادار کنیم.

به همین دلیل ما با شناخت این مکانیزم در مغز باید همواره در تلاش باشیم تا عادت‌های خود را تقویت کرده و عادت‌هایی که مانع موفقیت ما می‌شوند را با عادت‌های درست جایگزین کنیم. زیرا عادت‌های خوب زودتر ما را به موفقیت می‌رسانند.

عادت های بد

چرا عادت‌‌ها شکل می‌گیرند؟

وقتی یک عادت شکل می‌گیرد، مغز مشارکت خود را در تصمیم‌گیری‌ها به حداقل رسانده و سخت‌کار کردن را متوقف و روی وظایف دیگری تمرکز می‌کند. زیرا مغز همواره به دنبال آن است تا میزان مصرف انرژی را در بدن ما به حداقل برساند. بنابراین تا زمانی که آگاهانه با یک عادت مقابله نکنید، آن عادت به‌صورت غیرارادی تکرار خواهد شد.

عادت‌ها سرنوشت نیستند

یادتان باشد عادت‌ها حتی آن‌هایی که در ذهن ما تثبیت ‌شده‌اند، سرنوشت و تقدیر ما نیستند. یعنی عادت می‌تواند نادیده گرفته شود، تغییر پیدا کند و جایگزین شود. به همین دلیل شما نمی‌توانید عادت‌های بد خود را از بین ببرید؛ فقط می‌توانید آن‌ها را تغییر داده و ادامه جایگزینی برای آن پیدا کنید.

برای مثال اگر شما می‌خواهید سیگار کشیدن را کنار بگذارید، باید فعالیت متفاوتی که نیاز شما را برآورده می‌کند پیدا کنید. سپس افرادی را پیدا کنید که شما را حمایت کنند. مثل افرادی که قبلاً سیگار می‌کشیدند و دیگر نمی‌کشند تا باور کنید شما هم می‌توانید این کار را انجام دهید.

حال وقتی شما از حضور یک عادت آگاه می‌شوید، مسئول تغییر آن هستید. اگر باور داشته باشید عادت‌ها قابلیت دوباره ساخته‌شدن دارند، قدرت تسلط شما بر آن‌ها بیشتر می‌شود. اگر شما باور کنید می‌توانید تغییر کنید، تغییرات واقعیت پیدا می‌کنند.

عادت های بد

راهنمای سه مرحله‌ای برای تغییر عادت های بد

صدها عادت، زندگی روزانه ما را تحت تأثیر قرار می‌دهند؛ مانند لباس پوشیدن، ناهار خوردن و غیره. هرکدام از آن‌ها نشانه و پاداش منحصر به ‌فردی دارند. برخی ساده و برخی پیچیده هستند. اما هر کدام بدون توجه به پیچیدگی‌‌شان، قابل تغییر هستند. برای این کار کافی است آن‌ها را بفهمیم و سپس تصمیم به تغییر بگیریم. توجه کنید که عادت‌ها هر چقدر هم که قوی باشند، این ما هستیم که آن‌ها را انتخاب می‌‌کنیم.

پس همه چیز در نهایت در دستان ماست و بین ما و تغییر یک عادت نامناسب تنها دو چالش وجود دارد: تصمیم به تغییر و اراده تغییر آن.

البته قبول داریم که حالا با خودتان می‌گویید مساله دقیقا همین‌جاست و حل این دو چالش بسیار سخت است. اما راهنمای سه مرحله‌ای زیر به شما کمک مي‌کند مسیر بهتری را برای تغییر عادت طی کنید.

مرحله اول: روال عادت‌ها را شناسایی کنید

برای تغییر  عادت های بد ابتدا لازم است چرخه آن عادت های بد را شناسایی کنید. محققان چرخه عصبی ساده‌ای را کشف کرده‌اند که در اصل هر عادت شامل سه بخش روتین، پاداش و نشانه است. البته سخت‌ترین قسمت کار، شناسایی نشانه‌ها و پاداش‌هایی هست که عادت‌های ما را هدایت می‌کنند.

برای درک بهتر موضوع به این مثال توجه کنید. شخصی تعریف می‌کرد: «برای انجام یک پژوهش هر روز به یک تریا می‌رفتم، کیک شکلانی سفارش می‌دادم و مشغول انجام کارهایم می‌شدم. این عادت باعث شد اضافه وزن پیدا کنم.

ابتدا تلاش کردم این کار را متوقف کنم. حتی یادداشتی تهیه کردم تا به من یادآوری کند خوردن کیک شکلاتی ممنوع است؛ اما هر روز بعدازظهر به‌گونه‌ای آن را نادیده می‌گرفتم و کیک را می‌خوردم.

ابتدا احساس خوبی داشتم. اما بعد احساس بدی پیدا می‌کردم. سپس به خودم قول می‌دادم که فردا این کار را تکرار نخواهم کرد. اما فردا باز هم قدرت عادت از من بیشتر بود.»

در این داستان، کیک شکلاتی بدیهی‌ترین قسمت چرخه عادت است و در واقع همان نشانه است که فرد می‌خواهد آن را تغییر دهد. روتین هم به این صورت است که فرد از خانه بیرون می‌آید، به تریا می‌رود، کیک شکلاتی سفارش می‌دهد و هنگامی که مشغول به کار است آن را می‌خورد.

عادت های بد

مرحله دوم: پاداش را شناسایی کنید

پاداش‌ها چون هوس‌های ما را ارضا می‌کنند، بسیار قدرتمند هستند. اغلب اوقات ما از هوس‌هایی که رفتارهای ما را مدیریت می‌کنند، آگاه نیستیم. برای فهمیدن اینکه چه هوس‌هایی عادت‌های خاصی را به وجود می‌آورند بهتر است آن‌ها را با پاداش‌های متفاوتی آزمایش کنید.

در مورد مثال بالا شخص هنگامی که به تریا رفتن تمایل پیدا می‌کند و می‌خواهد کیک شکلاتی سفارش بدهد، می‌تواند بیرون برود، در محوطه اطراف قدم بزند. روز بعد می‌تواند یک فنجان قهوه سفارش بدهد یا یک سیب میل کند.

توجه داشته باشید آنچه قرار است به جای کیک سفارش‌دادن کیک شکلاتی انجام شود، مهم نیست. مهم این است که فرد متوجه شود چه چیزی او را به هوس می‌اندازد؟ خود کیک شکلاتی، زمان استراحت بدون کار و یا حتی گرسنگی.

از این رو زمانی که شما در حال آزمایش پاداش‌های خود هستید، بعد از فعالیت‌هایی که انجام می‌دهید افکار و احساسات یا حتی کلماتی را که به ذهن شما می‌آیند را یادداشت کنید.

اهمیت این نوشتن در آن است که در ابتدا شما نسبت به آن چیزی که در پی در هم شکستن آن هستید، هشیاری پیدا می‌کنید و بعدها این نوشتن به شما کمک خواهد کرد به افکاری که هنگام تحریک برای انجام یک عادت دارید، دسترسی داشته باشید.

عادت های بد

مرحله سوم: یک طرح داشته باشید

وقتی چرخه عادت های بد خود را شناختید، باید با برنامه‌ریزی رفتار بهتری را انتخاب و جایگزین کنید. اگر می‌خواهید عادتی را تغییر دهید، باید فعالیت روزمره دیگری را پیدا کنید.

هر خصلت و عادت بدی را که دارید می‌تواند به ویژگی مثبتی تبدیل شود. تغییر واقعی به کار و عمل نیاز دارد. با فهم بهتر نیازها، می‌توانیم رفتارهای خود را کنترل کنیم.

این مقاله را هم نیز بخوانید:  چگونه زنجیره‌ای از عادت‌ های خوب را خلق کنیم؟ 

/ انتهای مقاله

1 دیدگاه

  1. امینه آذر ۱۹, ۱۳۹۷

    اقای القاسی زاده عالی هستند. مطالبشون بسیار سنجیده و درست می باشند.
    خدا حفظشون کنه.

یک دیدگاه بگذارید

دیدگاه شما بعد از بررسی توسط مدیر سایت بر روی سایت قرار خواهد گرفت